Ogólne zasady wykonywania zabiegu masażu

Masaż trzeba traktować jako środek leczniczy, którego użycie jest związane z przestrzeganiem ściśle określonych zasad. Przede wszystkim przed przystąpieniem do wykonania masażu należy wykluczyć obecność potencjalnych przeciwwskazań do realizacji zabiegu. Masaż należy wykonywać co najmniej dwie godziny po spożytym posiłku.

Ułożenie pacjenta odgrywa kluczową rolę, bo ma zagwarantować fizjoterapeucie lub masażyście maksymalne rozluźnienie mięśni i prosty dostęp do masowanego obszaru, masowanemu zaś – odprężenie i relaks. Masaż należy wykonywać w kierunku doczaszkowym i w zgodzie z przebiegiem naczyń limfatycznych. Wówczas wykonywane techniki będą oddziaływać na krew i limfę zgodnie z ich naturalnym przepływem w organizmie. Co niezwykle ważne, masaż nie obejmuje węzłów chłonnych! Osoba wykonująca zabieg może masować jedynie sąsiednie okolice tych struktur. 

Jak długo powinien trwać masaż?

Czas trwania jest uzależniony od obszaru. W przypadku ogólnego masażu całego ciała jednorazowa sesja powinna wynosić od 45 do 60 minut. Jeśli masażowi zostaje poddana konkretna część ciała, to czas nie powinien przekraczać 10 minut (za wyjątkiem pleców i kręgosłupa, które wymagają dłuższego czasu i więcej uwagi). Intensywność masażu jest kwestią indywidualną i należy ją dostosować do pacjenta np. osoby szczupłe i wysokie wymagają masażu o mniejszej mocy. Oprócz budowy ciała masażysta powinien wziąć pod uwagę takie czynniki, jak płeć, wiek, rodzaj wykonywanego zawodu i poziom aktywności fizycznej. Zabieg masażu stanowi wypadkową bólu i przyjemności, co zwykle jest odczuwane w przypadku rozluźniania nadmiernie napiętych struktur i niwelowania uczucia niepokoju związanego ze stresem.

Częstotliwość zabiegów

Po pierwszych trzech masażach pacjenci mogą czuć się nieco gorzej. Wynika to ze stopniowego spadku napięcia mięśniowego i oddziaływania masażu na organizm. Niejednokrotnie osoby masowane czują się obolałe, przemęczone i zgłaszają gorsze samopoczucie. Jest to jednak efekt tymczasowy. Dlatego początkowe spotkania powinny odznaczać się mniejszym poziomem intensywności.

Masaże należy wykonywać codziennie w seriach od 10 do 20 zabiegów, przy czym finalna liczba zależy od intensywności problemu. Po zrealizowanej serii zaleca się około dwutygodniową przerwę, co pozwoli tkankom uniknąć adaptacji na działanie bodźców mechanicznych i zapewnić im optymalną skuteczność w oddziaływaniu na organizm. 

Techniki masażu

Masaż opiera się na wykonywaniu odpowiednich ruchów w ustalonej kolejności. Dzięki temu zabieg właściwie oddziałuje na organizm i wywołuje pożądane odczyny fizjologiczne. Techniki wykorzystywane w masażu klasycznym to:

• głaskanie;

• rozcieranie;

• ugniatanie;

• oklepywanie;

• wstrząsanie;

• wibracje;

Środki poślizgowe i wspomagające masaż

Masażyści i fizjoterapeuci wykorzystują rozmaite preparaty ułatwiające wykonywanie technik wskutek zmniejszenia siły tarcia między własnymi dłońmi a ciałem pacjenta. Środki poślizgowe, bo o nich mowa, są dobierane odpowiednio do rodzaju skóry i masażu oraz wedle upodobań masującego. Zadaniem tych preparatów jest racjonalne zwiększenie poślizgu. Preparaty zawsze są nakładane na dłoń masażysty – nigdy bezpośrednio na skórę pacjenta. Przykładowymi środkami poślizgowymi są m.in. talk kosmetyczny, oliwka, lanolina.

Oprócz tego w masażu można wykorzystać środki wspomagające, które – jak wskazuje sama nazwa – mają za zadanie polepszyć efekty terapeutyczne zabiegu. Mogą to być środki chemiczne bądź preparaty ziołowe o rozmaitych właściwościach, m.in. przeciwbólowych, przeciwzapalnych, rozgrzewających czy odżywczych. Za przykład mogą posłużyć np. maści z diklofenakiem, żel z kapsaicyną czy balsamy zawierające olejek mentolowy lub żywokost. 

Niezwykle istotne w przypadku stosowania środków poślizgowych i wspomagających jest to, że należy ich użyć po uprzednim rozgrzaniu ciała. Oznacza to, że pierwsze techniki powinny być wykonane „na sucho” i dopiero wówczas można zaaplikować preparat na masowaną część ciała. Ilość powinna być racjonalna, aby zagwarantować masującemu dostateczną siłę tarcia i możliwość wyzwolenia pożądanego odczynu fizjologicznego w tkankach.

Rodzaje masażu – przykłady

Klasyczny masaż szwedzki Johanna Georga Mezgera posłużył fizjoterapeutom i masażystom za punkt wyjścia do opracowania wielu nowych rodzajów leczenia manualnego. Rozwój nauk medycznych i wiedzy na temat chorób sprawił, że specjaliści zaczęli doszukiwać się innych możliwości zastosowania masażu w terapii rozmaitych schorzeń.

• Masaż tkanek głębokich (MTG) – to klasyczny masaż z mocniejszą stymulacją głębiej położonych struktur tkankowych. Stanowi element lub podstawę terapii mięśniowo-powięziowej. Masażyści oprócz dłoni wykorzystują przedramiona, kostki, pięści lub łokcie, które w połączeniu z dużą siłą pozwalają lepiej oddziaływać na struktury łącznotkankowe. Jest rekomendowany w schorzeniach narządu ruchu o rozmaitym podłożu.
• Masaż relaksacyjny – to jeden z najbardziej popularnych rodzajów masażu, który odznacza się niewielką, a zarazem skuteczną intensywnością. Głównie bazuje na technikach głaskania i rozcierania ukierunkowanych na zmniejszenie napiętych struktur, wprawienie pacjenta w odprężenie i redukcję uczucia zmęczenia. Częstymi dodatkami do całego zabiegu są np. spokojna muzyka czy delikatne olejki eteryczne.
• Masaż pielęgnacyjno-kosmetyczny – tego typu masaże stanowią częstą ofertę hoteli i salonów SPA. Oprócz dobroczynnych właściwości masażu wykorzystują szereg dodatkowych bodźców o wartościowym wpływie na poprawę wyglądu skóry i sylwetki, m.in. stymulację mikrokrążenia czy redukcję cellulitu. Przykładowymi masażami pielęgnacyjno-kosmetycznymi są masaż czekoladą, miodem, stemplami ziołowymi, gorącymi kamieniami wulkanicznymi lub bańką chińską.
• Masaż prenatalny (kobiet w ciąży) – to masaż skierowany do kobiet oczekujących dziecka. W trakcie ciąży przyszłe mamy borykają się z wieloma niedogodnościami, które wynikają z ich aktualnego stanu – m.in. z osłabieniem mięśni brzucha, nadmiernym napięciem dolnych fragmentów kręgosłupa, spadkiem elastyczności skóry i nieprawidłową sylwetką ciała. Jest przeprowadzany przez specjalnie wyszkolonych masażystów i fizjoterapeutów, którzy wiedzą, jak dostosować tempu i intensywność wykonywanych technik do potrzeb pacjentek.