Prawo wykonywania zawodu farmaceuty

Aktualnie prawo wykonywania zawodu farmaceuty może uzyskać osoba, która: 

1. posiada określone kwalifikacje kierunkowe; 

2. posiada pełną zdolność do czynności prawnych; 

3. jej stan zdrowia pozwala na wykonywanie zawodu farmaceuty (co potwierdza orzeczenie lekarskie); 

4. wykazuje nienaganną postawę etyczną i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty oraz przestrzegania zasad etyki i deontologii zawodu farmaceuty; 

5. nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; 

6. zna język polski w mowie i w piśmie w zakresie koniecznym do wykonywania zawodu farmaceuty; 

7. korzysta z pełni praw publicznych. 

Niespełnienie chociażby jednej z wyżej wymienionych przesłanek stanowi przeszkodę do uzyskania prawa wykonywania zawodu przez farmaceutę. 

Po przyznaniu prawa wykonywania zawodu oraz złożeniu ślubowania okręgowa rada aptekarska wydaje dokument „Prawo wykonywania zawodu farmaceuty”. W książeczce znajdują się m.in.: dane osobowe farmaceuty, kwalifikacje, numer prawa wykonywania zawodu oraz numer wpisu do rejestru farmaceutów. Dokument ten uprawnia do podjęcia pracy na stanowisku farmaceuty m.in. w aptece lub hurtowni farmaceutycznej. 

Jak farmaceuta może utracić prawo wykonywania zawodu? 

Art. 21 ustawy o zawodzie farmaceuty określa przypadki, kiedy farmaceuta traci prawo wykonywania zawodu. Stanie się tak w sytuacji, gdy: 

1. pozbawi się go prawa wykonywania zawodu farmaceuty; 

2. ubezwłasnowolni się go całkowicie lub częściowo; 

3. farmaceuta sam złoży oświadczenie o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu; 

4. skaże się go prawomocnie za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; 

5. pozbawi się go praw publicznych. 

Utratę prawa wykonywania zawodu farmaceuty potwierdza uchwałą właściwa okręgowa rada aptekarska albo NRA.

Pozbawienie prawa wykonywania zawodu stanowi najbardziej dotkliwą karę wymierzaną przez sąd aptekarski za delikt dyscyplinarny. Istotnym jest, że nie istnieje sprecyzowany katalog przewinień zawodowych, których popełnienie oznaczałoby orzeczenie kary pozbawienia wykonywania zawodu. To do sądu aptekarskiego należy decyzja, jaki rodzaj kary zastosuje za dane przewinienie zawodowe.

Czy uzyskane PWZ traci ważność, gdy farmaceuta nie wykonuje zawodu? 

Zgodnie z podstawowymi zasadami odnoszącymi się do wykonywania zawodu przyjmuje się, że prawo wykonywania zawodu farmaceuty jest właściwie prawem dożywotnim. W przypadku odejścia od wykonywania zawodu aptekarza na czas trwający powyżej pięciu lat w ciągu ostatnich sześciu lat konieczne jest zaktualizowanie posiadanej wiedzy oraz umiejętności. 

Należy podkreślić, że wykonywanie zawodu farmaceuty jako zawodu zaufania publicznego wiąże się z posiadaniem aktualnej wiedzy farmaceutycznej i medycznej. Farmaceuta, który nie wykonuje zawodu jako aptekarz przez okres dłuższy niż pięć lat w okresie ostatnich sześciu lat, a zamierza podjąć jego wykonywanie jako aptekarz, jest zobowiązany zawiadomić o tym fakcie właściwą okręgową radę aptekarską. Następnie odbywa on przeszkolenie uzupełniające, trwające nie dłużej niż dwa miesiące. Przepisy ustawy o zawodzie farmaceuty określają również katalog miejsc wykonywania zawodu, które gwarantują ciągłość wykonywania zawodu, pomimo że farmaceuta nie pracuje w aptece czy w hurtowni farmaceutycznej. Na przykład farmaceuta nie będzie musiał odbywać przeszkolenia, jeżeli wykonywał usługi farmacji klinicznej w zakresie czynności zawodowych farmaceutów.

Czy stan zdrowia farmaceuty może wpływać na możliwość wykonywania przez niego zawodu? 

Obowiązująca od 16 kwietnia 2021 r. ustawa o zawodzie farmaceuty reguluje aktualne zagadnienia związane z orzekaniem o niezdolności farmaceuty do wykonywania zawodu. Zgodnie z art. 22 tej ustawy, jeżeli okręgowa rada aptekarska stwierdzi, że istnieje uzasadnione podejrzenie niezdolności farmaceuty do wykonywania zawodu farmaceuty lub wykonywania ściśle określonych czynności ze względu na stan zdrowia, powołuje komisję złożoną z lekarzy posiadających specjalizację w odpowiednich dziedzinach medycyny, która wydaje orzeczenie o stanie zdrowia farmaceuty.

Funkcjonowanie komisji i przebieg postępowania 

Do powołania komisji konieczne jest istnienie uzasadnionego podejrzenia co do stanu zdrowia, które uniemożliwia farmaceucie wykonywanie zawodu w sposób bezpieczny. Brak jest ustawowych wytycznych określających katalog podmiotów, które mogą złożyć takie zawiadomienie do okręgowej rady aptekarskiej. Może to zrobić przykładowo pracodawca bądź współpracownik. 

Postępowanie przed komisją jest poufne, co ma oczywiście zapewnić ochronę farmaceuty w toku prowadzonego postępowania. Jednakże informacja o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu w wyniku postępowania, którego celem jest ustalenie zdolności do wykonywania zawodu przez farmaceutę, musi zostać ujawniona w rejestrze farmaceutów. Najistotniejszym zadaniem postępowania jest ochrona pacjentów, co wiąże się z koniecznością ujawnienia informacji o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu przez danego farmaceutę.

Co należy rozumieć pod pojęciem „stan zdrowia” w przypadku orzekania o niezdolności farmaceuty do wykonywania zawodu? 

Przede wszystkim należy mieć na uwadze stan zdrowia psychiczny farmaceuty, czyli wszelkiego rodzaju choroby psychiczne bądź uzależnienia. Przy ocenie stanu zdrowia farmaceuty komisja powinna zwracać uwagę przede wszystkim na związek przyczynowo-skutkowy między stanem zdrowia a niezdolnością do wykonywania zawodu. Taka niezdolność może mieć charakter zarówno trwały, jak i tylko przejściowy. W związku z tym w wyniku orzeczenia farmaceuta może zostać odsunięty od wykonywania zawodu w pełnym bądź częściowym zakresie.

Jakie są konsekwencje niestawienia się farmaceuty na badanie lub obserwację? 

Informację na temat terminu i miejsca badania lekarskiego farmaceuta otrzymuje co najmniej 14 dni wcześniej od wyznaczonego terminu badania. Farmaceuta ma obowiązek stawienia się przed komisją i poddania się zleconym badaniom. Koszt wykonania badań ponosi właściwa okręgowa rada aptekarska. Jeżeli farmaceuta odmawia poddaniu się badaniu lekarskiemu, dodatkowemu badaniu lekarskiemu bądź obserwacji lub nie stawi się na ponowny termin, Przewodniczący niezwłocznie informuje o tym fakcie okręgową radę aptekarską. Wtedy to ona wyznacza termin, a gdyby farmaceuta kolejny raz się nie stawił, w terminie dwóch tygodni od daty zaplanowanych badań rada podejmuje uchwałę o zawieszeniu farmaceuty w prawie wykonywania zawodu albo ograniczeniu w wykonywaniu ściśle określonych czynności do czasu zakończenia postępowania przed komisją. Taka uchwała stanowi doraźny środek prewencyjny, chroniący zdrowie pacjenta. Nie skutkuje ona wykreśleniem z rejestru farmaceutów.

Stan prawny na dzień 23 października 2022 r.