Definicja

Termin „psychotropy” to w zasadzie forma potoczna wyrażenia „leki psychotropowe”. Substancje należące do tej grupy wywierają wpływ na funkcje psychiczne. Mogą mieć one różne nasilenie działania. Czasem poza aspektem psychicznym, wywierają działanie na mięśnie, naczynia krwionośne, serce.

Dzieli się je na:

• Leki neuroleptyczne – stosowane przy schizofrenii, w leczeniu manii, psychoz urojeniowych.
• Leki przeciwdepresyjne – grupa, która wpływa na nastrój, napęd, stres czy lęk.
• Leki normotymiczne – zwane inaczej „stabilizatorami nastroju”.
• Leki przeciwlękowe – zazwyczaj leki, które mogą wywoływać uzależnienie.
• Leki nasenne.
• Leki nootropowe i prokognitywne – pobudzają procesy przemiany materii w ośrodkowym układzie nerwowym. Wpływają pozytywnie na procesy poznawcze. (1) (2)

Pozytywne i negatywne działanie

Leki przeciwlękowe potrafią ulżyć przy problemach z zasypianiem. Niwelują ataki paniki. W dużej mierze ograniczają stres. Niestety mimo swoich pozytywnych właściwości mogą wywołać również zawroty głowy, utratę równowagi, problemy psychoruchowe, zmniejszenie ciśnienia krwi, problemy z pamięcią jak i spowolnienie oddechu.

Leki przeciwdepresyjne pomagają wielu ludziom w codziennym życiu.

Szacuje się, że na depresję w Polsce choruje aż ok. 1,2 mln osób. Tego rodzaju leki powodują poprawę nastroju, pobudzenie do działania, zmniejszenie nadmiernego myślenia. Często do tej grupy dodawane są preparaty zapobiegające ich działaniom niepożądanym. Występują zaburzenia snu, popędu płciowego, nudności, przybieranie na wadze. (3)

Leki psychotyczne wykorzystywane w schizofrenii i psychozach blokują dopaminę w mózgu. Zapobiega to nadmiernej reaktywności pacjenta na czynniki środowiskowe. Uspokajają osobę zmniejszając jej popęd do działania. Poprzez takie działanie mogą wystąpić senność, uczucie niepewności, nudności, czy nawet zaburzenie widzenia.

Benzodiazepiny

Należy wymienić również wady i zalety jednych z najbardziej uzależniających leków jakimi są benzodiazepiny. Odznaczają się wysoką szybkością działania dzięki czemu efekt jest natychmiastowy. Pacjent po przyjęciu leku czuje ulgę. Tego typu substancje nie trzeba brać systematycznie. Działają one już po przyjęciu jednej dawki. Z tego względu na wielu receptach często może pojawić się informacja „doraźnie” przy opisie dawkowania. Pojedyncza tabletka potrafi zmniejszyć lęk, stres. Zwykle nie obserwuje się nasilonych objawów niepożądanych. Należy pamiętać, że po benzodiazepinach może wystąpić spowolnienie psychomotoryczne jak i zmniejszenie szybkości reagowania na niespodziewane sytuacje. (4) (5)

Przyjmując powyższe psychotropy należy pamiętać, że może pojawić się zwiotczenie mięśni, trudności w utrzymaniu równowagi. Może rozwinąć się zespół amnestyczny lub otępienie. Trzeba pamiętać, że mimo, iż są nazywane lekami to nie leczą. Przynoszą tylko chwilową ulgę.

Gdy pacjent odczuwa lęk, niepokój, stres i zaczyna przyjmować benzodiazepiny, może wystąpić „efekt z odbicia”. Oznacza to, że kiedy organizm przestaje być już nasycony lekiem, umysł osoby podpowiada, by przyjąć kolejną dawkę. Następnie czas między poprzednią dawką, a kolejną stopniowo zaczyna się zmniejszać. Doprowadza to do uzależnienia. (6) (7)

Poprzez wysoką tolerancję, doraźne przyjmowanie tych substancji nie jest niebezpieczne. Kiedy występuje zwiększona podaż leku, prowadząca do uzależnienia, mogą pojawić się znaczne działania niepożądane. W takim przypadku przy odstawieniu leku może powstać benzodiazepinowy zespół odstawienny. Substancje przynoszące ulgę zmieniają się w czynnik wywołujący lęk, panikę, depresję nadwrażliwość na bodźce, zaburzenia pamięci i koncentracji, bezsenność i koszmary senne. Ponadto występują efekty somatyczne jak zawroty głowy, potliwość, drżenie, bóle mięśni, zaburzenia żołądkowo – jelitowe. 

Podsumowanie

Przyjmując leki psychotropowe należy mieć na uwadze zalety jak i wady tych substancji. Nie należy kierować się tylko poprawą nastroju. Poza leczeniem pacjenci powinni przeprowadzać profilaktyczne badania jak np. morfologia krwi. Kiedy odczujemy jakąkolwiek negatywną zmianę należy w pierwszej kolejności skontaktować się ze swoim lekarzem psychiatrą w celu modyfikacji i zmiany dawkowania leków.

Literatura

1. Podział leków psychotropowych. [Online] https://online.synapsis.pl/Podzial-lekow-psychotropowych/.

2. Psychotropic drug. [Online] https://www.britannica.com/science/psychotropic-drug.

3. Depresja – więcej niż smutek. [Online] https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-oddzialow/depresja-wiecej-niz-smutek-sroda-z-profilaktyka-w-ow-nfz,590.html.

4. What is a psychotropic drug risks? [Online] https://www.healthline.com/health/what-is-a-psychotropic-drug#risks.

5. Benzodiazepiny lista lekow dzialanie skutki uboczne. [Online] https://apteline.pl/artykuly/benzodiazepiny-lista-lekow-dzialanie-skutki-uboczne.

6. The benefits and risks of benzodiazepines. [Online] https://www.medicalnewstoday.com/articles/262809.

7. Benzodiazepiny–zaletyi ryzykostosowania. [Online] https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/126/original/15-18.pdf?1472554718.