ADHD u dorosłych kobiet, objawy oraz wspomaganie leczenia

Niektórych może zdziwić temat ADHD u dorosłych kobiet, tak samo jak u dorosłych mężczyzn. W liceum (lata 90’) słyszałam o ADHD, w późniejszych latach również, ale zawsze temat dotyczył chłopców, nigdy nie było mowy, że występuje wśród dorosłych. Jakież było moje zdziwienie gdy dowiedziałam się, że z tej neuroatypowości się nie wyrasta. Urosło ono do granic możliwości gdy okazało się, że dotyczy również dziewczynek, a później kobiet. Być może niektórzy uważają, że obecnie ta odmienna od ogółu funkcjonalność mózgu jest naddiagnozowana, faktem jednak jest jednak, że jest niedodiagnozowana. To, że coraz więcej się o tym mówi, nie oznacza mody, lecz zwiększenie świadomości. Prawda dochodzi do głosu. Pomimo uczestnictwa obu płci w badaniach, w dalszej literaturze pomijano ten istotny fakt, że u dziewczynek również stwierdzano ADHD, brak równości potrafi widać dotknąć i obszar badań. Ta odmienność uderza w dorosłych tak samo jak w dzieci, nie zanikając w dorosłości.

Paulina Patro

Krótka definicja

ADHD to zaburzenie koncentracji uwagi z nadaktywnością psychoruchową i impulsywnością. U dziewczynek niekoniecznie przejawia się nadpobudliwością ruchową, a bardziej dekoncentracją, problemami z pamięcią, chodzeniem z głową w chmurach. Gdy przypomnę sobie siebie z czasów szkolnych, to tak, zawsze siadałam przy oknie i często słyszałam od nauczycieli, że błądzę myślami daleko. Mając 40 lat za sugestią kilku osób, zgłosiłam się do psycholożki, która powiedziała mi, że mam dar i warto go zgłębić, otrzymałam diagnozę ADHD. To wiele tłumaczy. A takich jak ja jest dużo więcej, osób, które żyją w nieświadomości.

Dlaczego warto wiedzieć, jakie są konsekwencje wynikające z ADHD ?

Zwiększanie świadomości pomoże w odpowiednim radzeniu sobie z nimi.

Następstwa tej odmienności mózgu dotyczą wielu aspektów, m.in. osobistych jak:

poczucie odmienności, którą trudno wytłumaczyć, brak zaufania do siebie, syndrom oszusta, -naruszanie granic swoich i innych, nadmierna kontrola i presja, krytykowanie siebie i surowa ocena,
zaniedbywanie swoich potrzeb, by zadowolić innych,
mierzenie się z ciągłym poczuciem winy, wstydu czy ogromnym kosztem maskowania,
częste przybieranie roli społecznika, lidera, nadrabianie pracą czy bycie klaunem klasowym.

Konsekwencje relacyjne to:

nadwrażliwość na odrzucenie,
2 x częstsze rozwody, osoby te odbierane są jako niezaangażowane, mają większą trudność w relacjach z dziećmi.

ADHD ma swoją charakterystykę również w aspektach seksualnych poprzez zwiększony popęd seksualny, w tym 10 x częściej młodociane ciąże, przejawiając się również nieuwagą wobec partnera. W miejscu pracy dochodzi do częstych zmian, silnej potrzebie wyzwań, częstego przemęczenia i silnej potrzebie wsparcia od innych. To osoby, które świetnie sprawdzają się w gaszeniu pożarów.

Ze wszystkich chorób współistniejących przy ADHD najbardziej wybijają się tendencje do uzależnień, specyficznych fobii, zaburzeń lękowych, zaburzeń snu – spora część mózgów neuroróżnorodnych nie wchodzi w fazę snu głębokiego, co sprawia, że sen jest mniej efektywny. Dodatkowo ok.20-40% osób jest również w spektrum autyzmu. Kobiety z ADHD doświadczają częściej wykorzystywania seksualnego i fizycznego zaniedbania.

W kwestii zdrowia fizycznego częściej dochodzi do zaniedbań snu, odżywiania i aktywności fizycznej, ma to wpływ na częstsze załamania, urazy, wypadki, zaburzenia metaboliczne tj. cukrzyca, otyłość (u 40%), nadciśnienie. Zauważono, iż osoby o tej specyfice mózgu doświadczają częściej migren, mają większe ryzyko występowania chorób autoimmunologicznych.

To, co wpływa na utrudnienie leczenia to „słomiany zapał” w leczeniu, trudność w odtwarzaniu objawów choroby, zapominanie o lekach, przewlekły stres związany z życiem z ADHD.

ADHD, a jakość życia

W 2005 roku przeprowadzono badania, które wykazały, że osoby neuroatypowe żyją o 12-13 lat krócej, wynika to z gorszego stanu zdrowia i występowania chorób przewlekłych. Również 45-55% osób z ADHD nadużywa substancji psychoaktywnych i alkoholu (Kooij, 2010).

REKLAMA

Wpływ ADHD na jakość życia jest ogromny. W badaniu (Agarwal, 2012, Caci 2015) wykazano, iż gorszy okres dzieciństwa i dojrzewania miało 49% respondentów vs. do 20% z grupy kontrolnej, niszczący wpływ na życie w dorosłości doświadczyło 50% osób z ADHD vs. 23% z grupy kontrolnej. W dorosłym wieku hiperaktywność może się złagodzić, natomiast problemy z koncentracją, organizacją czy zarządzaniem czasem mogą być intensywniejsze.

Istnieje również okresowe zaostrzenie objawów spowodowanych wpływem hormonów, gdy u osób z hormonami żeńskimi, estrogen spada, wzrastają wahania nastroju i impulsywności, a spada koncentracja. I jest to normalny proces, jednakże przy ADHD objawy te są jeszcze bardziej spotęgowane.

To, co jest ważne, to, to „że na wszystkie zmienne, które wpływają na skrócenie oczekiwanej długości życia, można wpłynąć. Niezależnie od tego czy jest to sen, ćwiczenia fizyczne, odżywianie się, kształcenie się, odpowiednie odżywianie, ograniczanie lub rzucanie palenia, zmniejszenie spożycia alkoholu czy poprawa jazdy samochodem – to wszystko można zmienić … możemy robić rzeczy, które pomogą ludziom prowadzić praktycznie normalne życie i zapewniają przeciętną długość życia” (Barkley, „Health Outcomes of ADHD”)

Wspomaganie leczenia

Stosowanie leków to jedno, choć tu należy pamiętać o ich negatywnych skutkach oraz o „przyzwyczajaniu” się mózgu, co zmniejsza ich skuteczność. Owszem można stosować przerwy, jednakże człowiek jest holistyczny, składa się z wielu płaszczyzn i tak też należy podchodzić i w kwestii wspomagania/leczenia ADHD.

Warto skorzystać z psycyhoterapii czy coachingu – są osoby specjalizujące się w tym temacie. Wspomoże to poukładanie sobie życia, zrozumienia co przeszkadza, co jest wspierające i jak utrzymywać swój dobry stan. Również najnowsze doniesienia mówią o stosowaniu odpowiedniej diety, rezygnacji z pszenicy, cukru, substancji pobudzających u 60% osób biorących udział w badaniu przynosi to skuteczność. Badanie „Potencjalne naturalne leczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi: dowody z badania krajowego” wykazało „świeże powietrze” i „możliwość przebywania na zewnątrz w jasnych, otwartych przestrzeniach” znacząco poprawia funkcjonowanie osób z ADHD.

Inne badanie wykazało, że przebywanie w lesie jednocześnie wpływa na poprawę koncentracji i uspokaja organizm. Generalnie chyba wszyscy to czujemy, że przebywanie na świeżym powietrzu bez względu na to, jaki rodzaj mózgu posiadamy, wpływa na nas korzystnie.

Pozytywne aspekty

Istnieją także pozytywne strony neuroatypowości, osoby o tego typu mózgach mają szczególne zasoby i są nimi: ogromna kreatywność, poczucie humoru, autentyczność, wrażliwość, energia i żywiołowość, spontaniczność, otwartość, umiejętność rozwiązywania nagłych problemów, dystans do siebie, nieszablonowe myślenie, liczne zainteresowania, pomoc innym oraz umiejętność zabawy, a ryzyko również nie jest im obce.

Wiele zależy od nas czy skorzystamy ze swoich super mocy, jaki mamy poziom ich świadomości oraz to czy wiemy i chcemy zadbać o siebie. Sztuka odpoczywania powinna zostać wdrożona do codzienności, to objaw dojrzałości i samoświadomości. Odpowiednie zarządzenia sobą, pomimo całej listy utrudnień, z jaką mierzą się osoby z ADHD, jest skutecznym sposobem na poprawę jakości życia.

Paulina Patro

Wellbeing Expert, Coach EMCC, Mentor, Trener biznesu, wykładowczyni, konsultantka kryzysowa, LASOterapeutka.

Dzielę się moją wiedzą oraz wysłuchuję się w ludzi, zajmuję się profesjonalnym i holistycznym wsparciem. Uczę relacji z przyrodą prowadząc lasoterpaię, pokazując jak ważne w utrzymaniu zdrowia psychicznego jest to połączenie. Zależy mi na dbaniu o dobrostan ludzi dlatego uczę ich odpoczywania oraz pilnowania swoich granic, sama się tego nauczyłam dlatego wiem jak jest to ważne. Jestem wizjonerką i i twórczynią, kocham życie i inspiruję do tego innych.