MIT: Przebywanie w cieniu dobrze chroni przed oparzeniami słonecznymi

Do metod profilaktyki przeciwsłonecznej zaliczamy: unikanie oparzeń, opalania oraz solarium, noszenie nakrycia głowy, okularów przeciwsłonecznych oraz stosowanie preparatów z filtrami UV. Ubranie może stanowić świetną barierę przeciw promieniowaniu słonecznemu.

Fotoprotekcja zapewniona przez odzież, w przeciwieństwie do filtrów przeciwsłonecznych, utrzymuje się na takim samym poziomie przez cały dzień, o ile nie zostanie ono zmoczone. Przebywanie w cieniu jest uznawane za właściwe, lecz nie daje gwarancji eliminacji ryzyka słonecznych oparzeń, ponieważ światło jest odbite i rozproszone. Osoba o jasnej karnacji, siedząca np. w cieniu drzewa, może doznać oparzeń słonecznych w czasie krótszym niż godzina. Zachmurzenie powoduje obniżenie UVR, lecz nie w takim samym stopniu, w jakim powoduje zmniejszenie intensywności ciepła, a przez to wywołując fałszywe błędne poczucie bezpieczeństwa [1].

MIT: Promieniowanie uv zawsze wywiera negatywny wpływ na przebieg wielu chorób

Lista chorób wywoływanych promieniowaniem UV albo ulegających zaostrzeniu pod jego wpływem jest długa. Należą do nich: trądzik różowaty, toczeń rumieniowaty, opryszczka zwykła, choroba Haileya-Haileya, choroba Dariera czy powierzchowna słoneczna rozsiana porokreatoza. Jednak w przebiegu niektórych schorzeń promieniowanie świetlne powoduje poprawę stanu klinicznego, choć sporadycznie może nastąpić zaostrzenie objawów.

Do tej grupy dermatoz zaliczamy: atopowe zapalenie skóry, łuszczycę, a także łojotokowe zapalenie skóry [2]. Ponadto promieniowanie ultrafioletowe bierze udział w syntezie witaminy D3, a także wpływa korzystnie na samopoczucie, zwiększając wydzielanie endorfin [3]

MIT: Oparzeniom słonecznym towarzyszą jedynie objawy miejscowe

W przypadkach łagodnych obserwuje się stopniowe przechodzenie od fazy rumienia do ściemnienia skóry albo złuszczania naskórka, natomiast w cięższych przeważają objawy ogólne, takie jak nudności, wymioty, gorączka, a także ból głowy. W bardzo ciężkich przypadkach mogą wystąpić zaburzenia układu krążenia oraz porażenie słoneczne. Niekiedy obserwowane są zaburzenia ze strony narządu wzroku. Promieniowanie UVB może wywoływać podrażnienie spojówek oraz ich stan zapalny, często spotykane u narciarzy w postaci tzw. ślepoty śnieżnej [2]

MIT: Podczas kąpieli nie ma ryzyka powstania oparzeń słonecznych

Odczyny skórne na promieniowanie UV przede wszystkim zależą od tzw. krótszych promieni UV, rumieniotwórczych, czyli UVB, a także tzw. długich promieni UV – UVA. Promieniowanie UVB ma silne właściwości wywoływania rumienia, opóźnionej hiperpigmentacji, czyli opalenizny, i zazwyczaj odpowiada za oparzenia słoneczne.

Natomiast promieniowanie UVA ma wielokrotnie mniejsze działanie rumieniotwórcze w porównaniu do UVB, ale znacznie częściej prowadzi do powstania natychmiastowych i opóźnionych przebarwień oraz może nasilać działanie rumieniotwórcze promieniowania UVB (zjawisko wzmacniania) [4].

Śnieg, piasek, woda i beton mogą odbijać aż 85 proc. promieni słonecznych, zwiększając intensywność ekspozycji [1]. Natężenie promieniowania jest dodatkowo większe na dużych wysokościach ze względu na cieńszą warstwę atmosfery, która jest zdolna do jego pochłaniania, oraz mniejsze działanie ochronne cząsteczek pary, a także kurzu [2]. Promieniowanie UVB penetruje przez wodę do głębokości 60 cm, więc istnieje ryzyko oparzenia słonecznego w trakcie kąpieli [1,4].

Bibliografia

1. Rada ds. Zdrowia Publicznego i Sekcja Dermatologii Promieniowanie ultrafioletowe: zagrożenie dla dzieci i młodzieży, Pediatria po Dyplomie 2011, 15(3): 11-22.

2. Lehmann P. Fotodermatozy, https://czelej. com.pl/wp-content/uploads/2022/11/ File-1508497255.pdf.

3. Rada ds. Zdrowia Publicznego i Sekcja Dermatologii Promieniowanie ultrafioletowe: zagrożenie dla dzieci i młodzieży, Pediatria po Dyplomie 2011, 15(3): 11-22.

4. Wojas-Pelc A., Jaworek A., Rajzer L. Chroby skóry związane z działaniem promieniowania słonecznego – przegląd wybranych zagadnień, Family Medicine & Primary Care Reviev 2007,9(1):131-135.